KUDUMBASHREE
കുടുംബശ്രീ
സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ
കുടുംബശ്രീയെക്കുറിച്ച്
ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും ലക്ഷ്യമാക്കി 1998-ൽ കേരള സർക്കാർ (തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്) രൂപം നൽകിയ സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷനാണ് കുടുംബശ്രീ – സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്/നഗരസഭ/കോർപ്പറേഷൻ) നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങളുടെ ശൃംഖലയാണ് കുടുംബശ്രീ.
🏢 സംഘടന ഘടന
അയൽക്കൂട്ടം (NHG)
18 വയസ്സു പൂർത്തിയായ ഒരേ സ്ത്രീ അംഗം വീതം, 10–20 അംഗങ്ങൾ.
ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (ADS)
വാർഡ് തലത്തിൽ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഫെഡറേഷൻ.
കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (CDS)
പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി തലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനാ സംവിധാനം.
🎯 പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ
ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം
ദാരിദ്ര്യം കുറയ്ക്കുക.
സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം
വരുമാനം, സംരംഭകത്വം, മൈക്രോഫിനാൻസ് എന്നിവയിലൂടെ.
സാമൂഹിക വികസനം
ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ.
സ്ത്രീശാക്തീകരണം
നേതൃത്വം, തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിത്തം, ലിംഗനീതി എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുക.
1. സാമ്പത്തിക വികസനം / ഉപജീവനം
• മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസുകൾ: ലക്ഷ്യത്തിലധികം മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസ് ഗ്രൂപ്പുകൾ, കഫേ കുടുംബശ്രീ, ജനകീയ ഹോട്ടലുകൾ, നാടൻ ഭക്ഷണം തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങൾ.
• ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് & നിക്ഷേപ–വായ്പ: ലക്ഷക്കണക്കിന് അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾക്ക് ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് വായ്പകൾ, സ്വയംസഹായ നിക്ഷേപ–വായ്പ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• വിപണനം: ഓൺലൈൻ വിപണനത്തിനായി ONDC പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത് വിപണന സാധ്യത ഒരുക്കുന്നു.
• കൃഷി / മൃഗസംരക്ഷണം / മത്സ്യബന്ധനം: കൂട്ടുകൃഷി, ഫാർമർ JLGs, പ്രോസസ്സിംഗ്, ബ്രാൻഡിംഗ് തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
2. സാമൂഹിക വികസനം
• അതിദരിദ്ര കേരളം: ദരിദ്ര/അതിദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിവ്, പുനരധിവാസം, സമഗ്ര പിന്തുണ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• ബഡ്‌സ്, ബാലസഭ: കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, സംരക്ഷണം, വികസനം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• ഭവനം / പുനരധിവാസം: ഭവനരഹിത കുടുംബങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഭവനവും പുനരധിവാസ പിന്തുണയും നൽകുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
3. ശാക്തീകരണം
• സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വയം പര്യാപ്തത: സ്ത്രീകൾക്ക് നേതൃത്വ പരിശീലനം, തൊഴിൽ പരിശീലനം, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിൽ പങ്കാളിത്തം.
• വൈജ്ഞാനിക വികസനം & തൊഴിൽ: DDU-GKY 2.0 വഴി ഗ്രാമീണ യുവജനങ്ങൾക്ക് നൈപുണ്യ പരിശീലനവും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും ഒരുക്കുന്നു.
• നേതൃത്വ പരിശീലനം: CDS/ADS/NHG തലങ്ങളിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണം, മൈക്രോഫിനാൻസ്, ലൈവ്ലിഹുഡ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നു.
4. മറ്റ് പ്രധാന ഇടപെടലുകൾ
PMAY-LIFE (കേന്ദ്രം)
കുടുംബശ്രീ നോഡൽ ഏജൻസിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
SVEP / SRLM-NRLM
ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വത്തിനും ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പിന്തുണ നൽകുന്നു.
വിപണന ഇടപെടലുകൾ
ഓണക്കാലത്ത് വിലനിയന്ത്രണത്തിനും വിപണനത്തിനുമായി വിപണന ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നു.
സ്ത്രീശാക്തീകരണം • ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം • സാമൂഹിക വികസനം
കുടുംബശ്രീ – സ്വയംപര്യാപ്തതയിലേക്കുള്ള കേരളത്തിന്റെ ജനകീയ കൂട്ടായ്മ